Option चा Premium पाच गोष्टींवर अवलंबून असतो: इंडेक्स कुठे आहे, Strike, Expiry पर्यंत उरलेला वेळ, बाजाराला अपेक्षित व्होलॅटिलिटी आणि व्याजदर. इतर गोष्टी स्थिर असताना यापैकी एक बदलली, तर Premium किती बदलतो हे Greeks सांगतात. प्रत्येक Option chain, ब्रोकर ॲप आणि रिस्क रिपोर्ट हीच भाषा वापरतो, म्हणून ते एकदाच, नीट शिकून घेणे फायद्याचे आहे.
Greeks हे प्राइसिंग मॉडेलवरून काढलेले अंदाज आहेत, आश्वासने नाहीत. ते आत्ताच्या छोट्या बदलांचे वर्णन करतात; इंडेक्स हलतो आणि वेळ जातो तसे Greeks स्वतःही बदलतात. पोझिशन समजून घेण्यासाठी त्यांचा वापर करा, बाजाराचा अंदाज बांधण्यासाठी नाही.
पाच Greeks एका नजरेत
| Greek | Premium मधील बदल मोजतो, जेव्हा | खरेदी केलेल्या Call साठी सामान्य चिन्ह | खरेदी केलेल्या Put साठी सामान्य चिन्ह |
|---|---|---|---|
| Delta | इंडेक्समध्ये 1 पॉइंट्सची हालचाल | पॉझिटिव्ह (0 ते 1) | नकारात्मक (0 ते -1) |
| Gamma | प्रत्येक 1 पॉइंटच्या हालचालीवर Delta स्वतः किती वेगाने बदलतो | पॉझिटिव्ह | पॉझिटिव्ह |
| Theta | एक दिवस गेल्यावर | नकारात्मक | नकारात्मक (जवळपास नेहमीच) |
| Vega | इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटीमध्ये 1 टक्के पॉइंटचा बदल | पॉझिटिव्ह | पॉझिटिव्ह |
| Rho | व्याजदरात 1 टक्के पॉइंटचा बदल | पॉझिटिव्ह | नकारात्मक |
विक्रेत्यासाठी प्रत्येक चिन्ह उलटे होते: विकलेल्या Call चा Delta ऋण, Gamma ऋण, Theta धन आणि Vega ऋण असतो.
एक सोडवलेले उदाहरण
समजा Nifty 25,000 वर आहे आणि weekly Expiry 7 कॅलेंडर दिवसांवर आहे. 25,000 Call (CE) घ्या. इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी 14% असताना, मॉडेल Premium सुमारे ₹209.21 प्रति युनिट आहे, म्हणजे 65 च्या एका Lot साठी ₹13,599.
| Greek | प्रति युनिट | प्रति Lot | सोप्या भाषेत |
|---|---|---|---|
| Delta | 0.53 | प्रति इंडेक्स पॉइंट ₹34.42 | Nifty 1 पॉइंट वाढला, तर Lot ची व्हॅल्यू सुमारे ₹34.42 ने वाढते |
| Gamma | 0.00082 | प्रति 100 पॉइंट 0.082 Delta | 100 पॉइंट्सच्या वाढीनंतर Delta 0.53 ऐवजी साधारण 0.61 होतो |
| Theta | -16.09 | -₹1,046.12 प्रतिदिन | इतर सर्व काही तसेच राहिल्यास, एका दिवसाचा वेळ खरेदीदाराला किती महाग पडतो |
| Vega | 13.77 | IV च्या प्रति 1% ₹895.32 | IV 14% वरून 15% झाली, तर Lot ची व्हॅल्यू सुमारे इतकी वाढते |
| Rho | 2.50 | व्याजदरांच्या प्रति 1% ₹162.40 | कमी कालावधीच्या Options साठी लहान; weekly कॉन्ट्रॅक्टसाठी क्वचितच महत्त्वाचे |
मॉडेलशी तपासून पाहा: Nifty 100 पॉइंट्स वर गेला आणि बाकी काहीच बदलले नाही, तर तोच Call साधारण ₹266.23 चा होतो, म्हणजे प्रति युनिट ₹57.01 चा फायदा. फक्त Delta वरून ₹52.95 चा अंदाज होता; जास्तीचा फायदा Gamma मुळे येतो, कारण इंडेक्स वाढताना Delta ही वाढला.
या आकड्यांबद्दल
येथील सर्व आकडे उदाहरणासाठी आहेत: Nifty "25,000 वर", इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी 14%, व्याजदर 6.5%, Black–Scholes मॉडेलने काढलेले. हे सध्याचे बाजारभाव नाहीत.
Delta: दिशा
बहुतेक ट्रेडर्स सर्वात आधी पाहतात तो Greek म्हणजे Delta. at-the-money Option चा Delta साधारण 0.5 असतो, deep in-the-money Option चा 1 च्या जवळ (Put साठी -1), आणि खूप out-of-the-money Option चा 0 च्या जवळ. रुपयांत पाहण्यासाठी Delta ला Lot size ने गुणा: 65 युनिट्सच्या Lot वर 0.53 Delta असेल, तर छोट्या हालचालींसाठी ते इंडेक्सचे साधारण 34.42 युनिट्स बाळगल्यासारखे वागते. आमची Delta गाइड यात अधिक खोलवर जाते.
Gamma: Delta किती वेगाने बदलतो
Expiry जवळ at-the-money Options साठी Gamma सर्वात जास्त असतो. म्हणूनच Expiry च्या दिवशी Weekly Options काही मिनिटांत जवळपास शून्य किमतीपासून मौल्यवान आणि पुन्हा परत असे झोके घेऊ शकतात. खरेदीदारासाठी Gamma उपयोगी ठरतो: हालचाल तुमच्या बाजूने गेल्यास फायदा वेगाने वाढतो. विक्रेत्यासाठी Gamma हीच जोखीम आहे: हालचाल तुमच्या विरुद्ध गेल्यास तोटा वेगाने वाढतो.
Theta: वेळेची किंमत
इतर काहीही बदलले नाही तर Option धरून ठेवण्याचा रोजचा खर्च म्हणजे Theta. उदाहरणात तो प्रति युनिट प्रतिदिन सुमारे ₹16.09, किंवा प्रति Lot ₹1,046 आहे. 30 दिवस उरलेल्या त्याच Call चा Theta प्रति युनिट फक्त सुमारे ₹9.01 असतो: Expiry जवळ येईल तसा decay वेगाने होतो. time decay वरील आमचे गाइड पाहा.
Vega: अनिश्चिततेची किंमत
Vega इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी (IV) बद्दलची संवेदनशीलता मोजतो. उदाहरणात IV मध्ये 1 पॉइंटची वाढ झाल्यास प्रति युनिट सुमारे ₹13.77 वाढतात. जास्त मुदतीच्या Options चा Vega जास्त असतो: 30 दिवसांच्या Call चा Vega सुमारे ₹28.26 आहे. म्हणूनच इंडेक्स तुमच्या बाजूने हलला तरी, त्याच वेळी IV घसरला तर Option ची व्हॅल्यू कमी होऊ शकते, उदाहरणार्थ बजेट किंवा धोरण जाहीर होण्यासारखा मोठा नियोजित इव्हेंट होऊन गेल्यावर.
Rho: व्याजदर
बहुतेक भारतीय इंडेक्स Option ट्रेडर्ससाठी Rho हा सर्वात कमी महत्त्वाचा Greek आहे, कारण weekly आणि monthly कॉन्ट्रॅक्ट इतके कमी कालावधीचे असतात की व्याजदरातील बदलांचा फारसा परिणाम होत नाही. अनेक महिने पुढच्या Options साठीच तो लक्षात येण्याइतका होतो.
संपूर्ण पोझिशनचे Greeks
Greeks एकत्र जोडले जातात. एकाच इंडेक्सवर तुमच्याकडे अनेक Options असतील, तर पोझिशनचा Delta मिळवण्यासाठी त्यांचे Delta जोडा (संख्येने गुणून, विकलेले Options वजा धरून), आणि इतर Greeks साठीही असेच करा. अनेक ब्रोकर प्लॅटफॉर्म पोझिशनचे Greeks दाखवतात; त्यांचा अर्थ समजला की कळते, उदाहरणार्थ, एखादी "न्यूट्रल" पोझिशन खरोखर न्यूट्रल आहे का, आणि काहीच घडले नाही तर ती रोज किती तोटा करते.
Greeks हा अंदाज नाही
ते संवेदनशीलता दाखवतात, नफ्याची शक्यता नाही. आकर्षक Theta असलेल्या पोझिशनमध्येही इंडेक्स जोरात हलल्यास मोठा तोटा होऊ शकतो; Gamma आणि Vega मधून तोच तोटा दिसतो.
उदाहरणांमध्ये उदाहरणासाठीचे आकडे वापरले आहेत, सध्याचा बाजार डेटा नाही. हे सर्वसाधारण शिक्षण आहे, गुंतवणूक सल्ला नाही.