📊 प्रगत संकल्पना

इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी
संपूर्ण गाइड

"बाजाराची भाषा" समजून घ्या – इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी कशी काम करते आणि अधिक माहितीपूर्ण ट्रेडिंग निर्णयांसाठी ती कशी वापरायची.

15 मिनिटांचे वाचनप्रगतप्रत्यक्ष उदाहरणांसह

इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी म्हणजे काय?

इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी (IV) म्हणजे अंडरलाइंग ॲसेटच्या भविष्यातील भावातील चढ-उताराबद्दल बाजाराची अपेक्षा. ती सध्याच्या Option किमतींमधून "काढली" जाते आणि बाजारातील सहभागींना भविष्यात किती हालचाल अपेक्षित आहे हे दाखवते.

मुख्य सूत्र:

Option ची किंमत = f(भाव, Strike, वेळ, व्याज, IV)

बाजारभावावरून काढला जाणारा IV हा एकमेव घटक आहे – इतर सर्व माहीत असतात.

💡 सोप्या भाषेत:

IV ला "विम्याचा हप्ता" समजा. जास्त अनिश्चिततेच्या काळात (उदा. Earnings आधी) जोखीम जास्त असल्याने हप्ता जास्त असतो.

IV चा अर्थ:

15%

कमी IV

बाजाराला कमी हालचालीची अपेक्षा आहे. Options तुलनेने स्वस्त आहेत. Long स्ट्रॅटेजींसाठी योग्य.

30%

मध्यम IV

बाजाराची सामान्य परिस्थिती. खरेदीदार आणि विक्रेत्यांसाठी संतुलित किंमत.

60%+

जास्त IV

बाजाराला मोठ्या हालचालींची अपेक्षा आहे. Options महाग आहेत. Short स्ट्रॅटेजींसाठी योग्य.

📈 IV च्या नेहमीच्या व्हॅल्यूज:

  • SPY/SPX:12-25%
  • AAPL, MSFT:20-35%
  • TSLA, NVDA:40-70%
  • मीम स्टॉक्स:80-200%+
  • VIX मधील उसळी:30-80%+

इम्प्लाइड vs. ऐतिहासिक व्होलॅटिलिटी

वैशिष्ट्यइम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी (IV)ऐतिहासिक व्होलॅटिलिटी (HV)
वेळेचा संदर्भपुढे पाहणारेमागे पाहणारे
स्रोतबाजारातील Option च्या किमतीभावाच्या प्रत्यक्ष हालचाली
हिशोबBlack-Scholes उलट हिशोबपरताव्याचे standard deviation
वापरOptions च्या किमतीIV ची तुलना करा / संदर्भ द्या
नेहमीचा कालावधीOption च्या Expiry पर्यंत20, 30 किंवा 60 दिवस

IV > HV: जास्त किंमत लावलेले

बाजाराला ऐतिहासिकदृष्ट्या नेहमीपेक्षा जास्त हालचालीची अपेक्षा आहे. Options "महाग" आहेत.

✓ ट्रेडिंग सिग्नल:

Option विक्रेत्यांसाठी अनुकूल (Credit Spreads, Iron Condors, Short Straddles)

IV < HV: कमी किंमत लावलेले

बाजाराला ऐतिहासिकदृष्ट्या नेहमीपेक्षा कमी हालचालीची अपेक्षा आहे. Options "स्वस्त" आहेत.

✓ ट्रेडिंग सिग्नल:

Option खरेदीदारांसाठी अनुकूल (Long Calls/Puts, Debit Spreads, Long Straddles)

IV Rank vs. IV Percentile

IV चे परिपूर्ण आकडे समजणे कठीण असल्याने ट्रेडर्स सापेक्ष मापे वापरतात. ती दाखवतात की सध्याची IV ऐतिहासिक संदर्भात कुठे आहे.

IVR

IV Rank

IV Rank = (IV - 52W Low) / (52W High - 52W Low) × 100

उदाहरण:

  • 52 आठवड्यांचा उच्चांक: 50%
  • 52 आठवड्यांचा नीचांक: 20%
  • सध्याची IV: 35%
  • IVR = (35-20)/(50-20) × 100 = 50%

→ सध्याची IV 52 आठवड्यांच्या रेंजच्या अगदी मध्यभागी आहे.

IVP

IV Percentile

IVP = (सध्याच्या IV पेक्षा कमी असलेले दिवस / एकूण दिवस) × 100

उदाहरण:

  • निरीक्षणाचा कालावधी: 252 ट्रेडिंग दिवस
  • सध्याची IV: 35%
  • IV < 35% असलेले दिवस: 200
  • IVP = 200/252 × 100 = 79%

→ 79% दिवशी IV आत्तापेक्षा कमी होती.

0-25%
खूप कमी

Long व्होलॅटिलिटी

Options खरेदी करा

25-50%
सरासरीपेक्षा कमी

न्यूट्रल ते Long

Debit Spreads

50-75%
सरासरीपेक्षा जास्त

न्यूट्रल ते Short

Credit Spreads

75-100%
खूप जास्त

Short व्होलॅटिलिटी

Options विका

⚠️ महत्त्वाचा फरक:

टोकाच्या अचानक उसळ्यांमुळे IV Rank विकृत होऊ शकतो. IV Percentile सर्व डेटा पॉइंट विचारात घेत असल्याने तो अधिक भक्कम असतो. पूर्ण चित्रासाठी व्यावसायिक अनेकदा दोन्ही एकत्र वापरतात.

IV Crush: Earnings ची घटना

IV Crush म्हणजे अपेक्षित इव्हेंटनंतर (साधारणपणे Earnings) इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटीत होणारी नाट्यमय घसरण. अनिश्चितता संपल्यामुळे Premium कोसळतो – भावाची दिशा काहीही असो.

भावात गृहीत धरलेला expected move कसा वाचायचा, दिशा बरोबर ओळखूनही खरेदीदारांना तोटा का होतो, आणि IV कोसळल्याचा कोणत्या स्ट्रॅटेजींना फायदा होतो, हे आमच्या स्वतंत्र गाइडमध्ये आहे: Earnings च्या आसपासचा IV crush सोप्या भाषेत

🎯 समस्या:

तुम्ही Earnings आधी Call खरेदी करता. शेअर 3% वाढतो. तरीही तुमचा Call 20% गमावतो.

कारण: IV 80% वरून 40% पर्यंत घसरल्याने Vega व्हॅल्यू Delta च्या फायद्यापेक्षा वेगाने नष्ट होते.

IV Crush चे उदाहरण: Earnings च्या आसपासचा एक शेअर

Earnings आधी:
IV:85%
Call ₹130:₹8.50
📢 Earnings: शेअर +4%
Earnings नंतर:
IV:35%
Call ₹130:₹6.20
निकाल: भाव +4% हलूनही -27%

Earnings च्या आसपास IV चे चक्र

-30 दिवस
IV: 30%
सामान्य
-7 दिवस
IV: 55%
वाढता
Earnings चा दिवस
IV: 85%
शिखर
+1 दिवस
IV: 35%
Crush (घसरण)

IV crush चा फटका बसणाऱ्या स्ट्रॅटेजी:

  • •Iron Condor - निकालांपूर्वी विकलेला, भावात गृहीत धरलेल्यापेक्षा मोठी हालचाल झाल्यास तोटा
  • •Short Straddle/Strangle - IV घसरल्यास फायदा, मोठ्या हालचालीवर अमर्यादित जोखीम
  • •Calendar Spread - जवळची Expiry विकतो आणि नंतरची घेतो

✗ IV Crush टाळणे:

  • •Earnings च्या अगदी आधी Long Calls/Puts खरेदी करू नका
  • •ट्रेडपूर्वी Expected Move तपासा
  • •अधिक दूरच्या Expiry तारखा वापरा

Expected Move काढणे

Expected Move दाखवतो की ठरावीक कालावधीत IV नुसार अंडरलाइंग किती दूर हलू शकतो. तो एक standard deviation (~68% शक्यता) दर्शवतो.

सूत्र:

EM = किंमत × IV × √(दिवस/365)

साप्ताहिक Options साठी (7 दिवस):

EM = किंमत × IV × 0.139

📊 झटपट अंदाज:

Earnings साठी (रात्रभर): ATM Straddle ची किंमत ≈ Expected Move

उदाहरण: ATM Call ₹5 + ATM Put ₹5 = ₹10 Expected Move

उदाहरणाचा हिशोब: एक इंडेक्स

सध्याचा भाव:
₹450
सध्याची IV:
20%

प्रति कालावधी Expected Move:

1 आठवडा (7D)₹450 × 0.20 × √(7/365) = ₹12.46
1 महिना (30D)₹450 × 0.20 × √(30/365) = ₹25.80
45 DTE₹450 × 0.20 × √(45/365) = ₹31.59

→ 68% शक्यतेने इंडेक्स 45 दिवसांत ₹418.41 आणि ₹481.59 दरम्यान राहतो

Volatility Smile आणि Skew

सर्व Strikes वर IV सारखी नसते. या IV वक्ररेषेच्या आकारातून बाजाराबद्दलची महत्त्वाची माहिती मिळते.

Skew कसा मोजला जातो, तो बाजारातील भावनेबद्दल काय सांगतो आणि त्यामुळे spreads व हेज स्वस्त किंवा महाग कसे होतात, हे आमच्या volatility skew आणि smile सोप्या भाषेत गाइडमध्ये समजावले आहे.

Volatility Smile

U-आकाराची वक्ररेषा – OTM Calls आणि Puts ची IV ATM पेक्षा जास्त असते.

यासाठी नेहमीचे: Forex, कमोडिटीज

Volatility Skew (Smirk)

तिरकी (skewed) वक्ररेषा – OTM Puts ची IV OTM Calls पेक्षा लक्षणीय जास्त असते.

यासाठी नेहमीचे: इक्विटी इंडेक्स (SPY, QQQ)

Skew का असतो?

1

क्रॅशची भीती

संस्थात्मक गुंतवणूकदार संरक्षणासाठी Puts खरेदी करतात → जास्त मागणी → जास्त IV

2

असमान हालचाली

बाजार वाढतात त्यापेक्षा वेगाने पडतात ("खाली लिफ्टने, वर जिन्याने")

3

Covered Call विक्री

उत्पन्नासाठी गुंतवणूकदार OTM Calls विकतात → जास्त पुरवठा → कमी IV

💡 टीप: skew मुळे, भावापासून तितक्याच अंतरावर असलेल्या OTM Call पेक्षा OTM Put चा IV अनेकदा जास्त असतो.

India VIX आणि VIX

India VIX म्हणजे काय?

NSE जवळच्या आणि पुढच्या महिन्याच्या Nifty 50 Options च्या bid आणि ask कोट्सवरून India VIX काढते. पुढील 30 कॅलेंडर दिवसांतील Nifty 50 च्या व्होलॅटिलिटीबद्दल बाजाराची वार्षिक आधारावरील अपेक्षा म्हणजे India VIX.

आमचा भारतासाठीचा गाइड इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी आणि India VIX हे Nifty च्या उदाहरणांसह समजावतो. आम्ही India VIX चे लाइव्ह आकडे दाखवत नाही; NSE ते आपल्या वेबसाइटवर प्रसिद्ध करते.

अमेरिकेतील VIX

CBOE Volatility Index (VIX) हीच कल्पना SPX Options वापरून S&P 500 ला लागू करतो. दोन्ही इंडेक्स सारख्याच पद्धतीने वाचले जातात, पण इंडेक्स वेगळे असल्याने त्यांच्या पातळ्यांची तुलना करता येत नाही.

VIX च्या आकड्यावरून expected move कसा काढायचा हे VIX सोप्या भाषेत मध्ये दाखवले आहे.

एखाद्या पातळीचा Option च्या किमतींसाठी अर्थ

  • जास्त पातळी: सर्व Strikes वर Premium जास्त असतात. विक्रेत्यांना जास्त मिळते आणि ते जास्त जोखीम घेतात.
  • कमी पातळी: Premium कमी असतात. खरेदीदार कमी देतात; विक्रेत्यांना कमी मिळते.
  • उसळीनंतर: कालांतराने व्होलॅटिलिटी परत खाली येण्याचा कल दिसला आहे, पण त्याची वेळ ठरलेली नसते.

भारतातून VIX ट्रेड करता येतो का?

दोन्हीपैकी कोणताही इंडेक्स थेट खरेदी करता येत नाही; दोन्ही काढले जातात. VIX Futures, VIX Options आणि त्यांचा मागोवा घेणारी exchange-traded प्रॉडक्ट्स अमेरिकेत लिस्टेड आहेत. भारतीय रहिवाशासाठी ती परदेशी डेरिव्हेटिव्ह्ज आहेत: RBI ची Liberalised Remittance Scheme परदेशी एक्सचेंजवर margin ट्रेडिंगसाठी पैसे पाठवण्याची परवानगी देत नाही. हा गाइड ती फक्त VIX वाचता यावा म्हणून समजावतो.

भारतात IV कुठे पाहायची

NSE Option chain

एक्सचेंजची स्वतःची Option chain लिस्टेड इंडेक्स आणि स्टॉक Options च्या प्रत्येक Strike ची इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी, open interest आणि volume सोबत दाखवते.

nseindia.com

NSE वरील India VIX

NSE आपल्या वेबसाइटवर India VIX आणि त्याचा इतिहास, त्यामागच्या पद्धतीसह प्रसिद्ध करते.

nseindia.com

तुमच्या ब्रोकरची Option chain

बहुतेक SEBI-नोंदणीकृत ब्रोकर त्यांच्या Option chain मध्ये IV आणि Greeks दाखवतात. ते कोणते मॉडेल आणि व्याजदर वापरतात हे तपासा, कारण प्लॅटफॉर्मनुसार आकडे वेगळे असू शकतात.

IV मधील बदलामुळे Option च्या व्हॅल्यूवर काय परिणाम होतो हे पाहण्यासाठी आमचे IV टूल वापरा.

IV ट्रेडिंग चेकलिस्ट

✓ प्रत्येक ट्रेडपूर्वी तपासा:

  • 1IV Rank किंवा IV Percentile तपासा
  • 2येणारे इव्हेंट तपासा (Earnings, FOMC)
  • 3Expected Move काढा
  • 4IV vs. HV ची तुलना करा
  • 5VIX ची पातळी विचारात घ्या

📋 IV नुसार स्ट्रॅटेजीची निवड:

कमी IV (IVR < 30%)

Long Calls/Puts, Debit Spreads, Long Straddles

मध्यम IV (IVR 30-50%)

Calendars, Diagonals, Butterflies

जास्त IV (IVR > 50%)

Credit Spreads, Iron Condors, Short Strangles

व्होलॅटिलिटीवर प्रभुत्व मिळवा

Option च्या किमतीचा मोठा भाग इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी स्पष्ट करते. ट्रेड करण्यापूर्वी ती वाचण्याचा सराव करा.

स्ट्रॅटेजी पाहा

पुढे शिकत राहा

Greeks सोप्या भाषेत — Vega

Vega हा IV मधील बदलांची संवेदनशीलता मोजतो — सर्व Greeks सविस्तर शिका.

IV कॅल्क्युलेटर

आमच्या मोफत टूलने इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी आणि Expected Move काढा.

स्ट्रॅटेजी

सध्याच्या IV परिस्थितीनुसार योग्य स्ट्रॅटेजी निवडा.

IV इनपुटसह Options कॅल्क्युलेटरजास्त किंवा कमी इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटीमुळे Expiry पूर्वी तुमच्या Option च्या व्हॅल्यूवर काय परिणाम होतो ते पाहा.

Greeks चीट शीट डाउनलोड कराPDF · 204 KB · 2 पाने

BeInOptions Academy

हे नीट शिका

BeInOptions Academy मधील छोटे धडे — या पेजवर उपस्थित होणाऱ्या नेमक्या प्रश्नांवर. मोफत, आणि अकाउंटशिवाय वाचता येतात.

Implied Volatility आणि IV Rank

IV rank आणि percentile: व्होलॅटिलिटी खरोखर कधी जास्त असते

धडा उघडा →

IV Crush आणि Earnings

Earnings नंतर Premium चे काय होते

धडा उघडा →

Earnings वर ट्रेडिंग

IV आधीच भावात असताना Earnings ट्रेड करणे

धडा उघडा →
Academy मधील सर्व धडे पाहा →